Wysoka Rado,
Szanowny Panie Wójcie,
Dostojni zaproszeni goście - przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej,
Drodzy samorządowcy z przestrzeni minionych 35 lat,
Szanowni Panowie Komendanci, przedstawiciele służb,
Szanowni kierownicy jednostek organizacyjnych gminy,
Młodzieżowa Rado Gminy Kwilcz
Drodzy Pedagodzy, Droga Młodzieży,
Szanowni Państwo, Mieszkańcy Gminy Kwilcz!

 

Świętujemy 35-lecie samorządu terytorialnego w Polsce. To wydarzenie, które nie tylko odmieniło oblicze polskiej administracji, ale przede wszystkim przywróciło obywatelom  głos w sprawach lokalnych. To wyjątkowa okazja, by spojrzeć z dumą na to, co już za nami, ale też by z rozwagą i nadzieją porozmawiać o przyszłości. 

 

O wolność w pełnym tego słowa znaczeniu, po latach wojen, my, Polacy, musieliśmy jeszcze długo czekać, bo aż do roku 1990. To właśnie początek lat 90. ubiegłego wieku w Polsce to czas, w którym samorząd stał się sercem życia lokalnego. To tu, w gminach, podejmowane są decyzje, które wpływają na codzienne życie mieszkańców – od inwestycji drogowych, przez edukację, bezpieczeństwo, po kulturę i wsparcie społeczne.

 

To tutaj uczymy się, że demokracja nie kończy się przy urnie wyborczej – ona zaczyna się i trwa tak naprawdę wtedy, kiedy rozmawiamy, słuchamy się nawzajem i razem decydujemy o przyszłości naszej wspólnoty.

 

Dokładnie rok temu, 7 maja 2024 roku odbyła się I Sesja Rady Gminy Kwilcz kadencji 2024-2029. Od tego dnia Wójt Gminy Kwilcz i Rada Gminy Kwilcz rozpoczęli funkcjonować w nowej rzeczywistości, powyborczej. Dziś, po roku doświadczeń w nowej konfiguracji, spotykamy się, by spojrzeć na to, co za nami, ale także by skłonić się do refleksji nad tym, co przed nami. Miniony rok był intensywny. Rada Gminy Kwilcz odbyła 17 sesji włącznie z dzisiejszą, podczas których radni podjęli 103 uchwały. Przed sesjami Rady, radni pracują podczas posiedzeń komisji: samorządowo-oświatowej, finansowo gospodarczej, komisji rewizyjnej oraz komisji skarg, wniosków i petycji. Spotykamy się także na wspólnych posiedzeniach komisji stałych Rady, wszyscy. Odbyliśmy łącznie 33 posiedzenia w ramach prac różnych komisji. Szanowni Radni - bardzo dziękuję za dotychczasową mobilizację i aktywność. Głos radnych jest ważny. To nie tylko głos w dyskusji, ale głos sprawczości. A dodam w tym miejscu, że wymiernym efektem dyskutowania i decydowania radych jest chociażby dzisiejsze nowe przedszkole – to podczas posiedzenia Komisji samorządowo-oświatowej, które odbyło się 27 sierpnia 2021 r. roku radni rozpoczęli omawiać sprawę potrzeby zbudowania nowego przedszkola wraz z częścią przeznaczoną na żłobek, czy klub dziecięcy. Dzięki skutecznej współpracy z Wójtem, a później przede wszystkim Wójta z innymi przedstawicielami administracji państwowej, mamy teraz piękną wizytówkę naszej gminy.
 

Dziś potrzebujemy samorządu bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, bo to tu w samorządzie znamy się najlepiej. Bo przecież samorząd, to my – rodziny, przyjaciele, znajomi, sąsiedzi, koleżanki i koledzy z pracy, ze szkoły.

 

Potrzebujemy społeczności odpornej, czyli takiej, która potrafi reagować na kryzysy, dostosowywać się do nowych warunków i nie traci ducha wspólnoty. Tę odporność – rezyliencję społeczną – budujemy każdego dnia, rozwijając dialog, zaufanie, solidarność i otwartość na różnorodne głosy. Pamiętajmy, że od jakiegoś czasu trwa wojna kognitywna, czyli taka, która ma na celu zawładnąć ludzkim umysłem. I to nie jest Szanowni Państwo straszenie, to stwierdzenie faktu.

 

To nowy termin, zjawisko, które zupełnie niedawno zostało zdefiniowane. Wykorzystując znajomość psychologii, można łatwo stworzyć w ludziach sztuczne potrzeby albo sprawić wrażenie zaspokajania prawdziwych potrzeb, tylko po to, by sprzedać dany „towar”, w tym także ten o charakterze politycznym. Przecież dziś bardzo często udowadniamy swoją rację – bo „moja prawda jest najważniejsza”. Szybkim zmianom towarzyszy coraz większe skomplikowanie świata. Im większa niepewność, tym większy popyt na proste wyjaśnienia: teorie spiskowe, wizje alternatywne itd. Pomyślmy, czy i w naszym najbliższym otoczeniu nie zauważamy takich sytuacji? Bądźmy odporni, budujmy mosty. 

 

W tym kontekście ogromną wartość mają podmioty doradcze, takie jak gminne rady seniorów oraz młodzieżowe rady gmin.

 

W naszej społeczności reaktywowaliśmy Młodzieżową Radę Gminy, a pod koniec marca 2025 r. Rada Gminy Kwilcz podjęła uchwałę w sprawie utworzenia Rady Seniorów Gminy Kwilcz oraz uchwalenia jej Statutu. Wspomniane rady to przestrzenie, które pozwalają zarówno starszym, jak i młodszym mieszkańcom wyrażać swoje potrzeby, wnosić doświadczenie lub nowe pomysły, a przede wszystkim – uczestniczyć w realnym procesie decyzyjnym. Rada seniorów daje szansę, by głos tych, którzy przez lata tworzyli naszą wspólnotę, nie był pomijany. Młodzieżowa rada zaś buduje od najmłodszych lat świadomość obywatelską i poczucie wpływu na lokalne sprawy. To właśnie taki międzypokoleniowy dialog wzmacnia naszą społeczną rezyliencję i buduje lokalną wspólnotę w duchu wzajemnego szacunku. 

 

Jakiś czas temu proponowałem, by Młodzieżowa Rada Gminy zmierzyła się z tematem organizacji lub udziału w debacie oksfordzkiej. To trudne zadanie, ale uczące, jak należycie dyskutować, z argumentami na ustach i szacunkiem dla drugiego mówcy. Jednak, żeby dobrze dyskutować, mierząc się z wymianą argumentów w debacie oksfordzkiej, najpierw trzeba być dobrym mówcą.

 

Dlatego naszych młodzieżowych radnych zapraszam do rozważenia organizacji konkursu oratorskiego. Trzeba nie bać się mówić, a sztuką jest dobrze mówić.

 

Za kilka dni rozpocznie się proces wyboru „radnych seniorów”, czyli członków Rady Seniorów Gminy Kwilcz. To ogromna szansa na dialog, w zakresie na przykład sprawy funkcjonowania przyszłego dziennego domu pobytu seniora, który zostanie zorganizowany w tzw. już dziś „starym przedszkolu”, a nad którego utworzeniem pracuje Pan Wójt wraz z zespołem, organizacjami mającymi doświadczenie w przedmiocie tej sprawy. Zmiany demograficzne, w tym starzejące się społeczeństwo i odpływ młodych ludzi z mniejszych miejscowości, w tym także i z naszej gminy, wymagają od nas nowego podejścia do usług społecznych, zdrowia, transportu i planowania przestrzennego.

 

Po 35 latach, samorząd gminny stoi dziś również przed innymi, nowymi i złożonymi wyzwaniami. Kryzysy klimatyczne i energetyczne zmuszają nas do szukania lokalnych rozwiązań opartych na zrównoważonym rozwoju – w zakresie gospodarki wodnej, ochrony środowiska czy odnawialnych źródeł energii. Musimy inwestować w zieloną infrastrukturę i odporność naszych społeczności na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych. Musimy wyposażać służby w niezbędny sprzęt do walki z wszelkimi kataklizmami i niesienia skutecznej pomocy. Równocześnie mierzymy się z rosnącymi oczekiwaniami mieszkańców, którzy słusznie domagają się większej przejrzystości, jakości usług publicznych i realnego wpływu na decyzje. To ogromna szansa, ale i odpowiedzialność – by stworzyć trwałe mechanizmy konsultacji, dialogu i współdecydowania. Nie można pominąć także kwestii finansowej stabilności samorządów – zmiany w systemie finansowym państwa, różny poziom inflacji, rosnące koszty zadań zleconych przez państwo – to wszystko sprawia, że zarządzanie budżetem gminy staje się coraz bardziej wymagające, ale także w pewnym sensie ograniczone. Dlatego bardzo ważna w tym miejscu jest współpraca wójta, jako organu wykonawczego i nadzorującego codzienną, bieżącą realizację budżetu, z radą gminy, która jako organ stanowiący dyskutuje nad propozycjami przedstawianymi przez wójta, ale ma oczywiście również kompetencje do proponowania wydatkowania. A oprócz wójta i rady gminy, samorząd stanowią sołectwa. Bardzo ważny jest stopień zaangażowania sołtysów i rad sołeckich w codzienność.

 

Szanowni Państwo, bieżące wyzwania, priorytety, kierunki zadań do ewentualnej realizacji i inne istotne sprawy, zostały zapisane w uchwalonej jesienią minionego roku, przez Radę Gminy Kwilcz, Strategii Rozwoju Gminy Kwilcz na lata 2024-2030. Projekt strategii był konsultowany z mieszkańcami naszej gminy. Dziś przychodzi samorządowcom rozmawiać, a później i decydować o tym, co będzie stanowić priorytet w poszczególnych obszarach:

• Czy budowa kolejnych kilometrów dróg i przejmowanie nowych dróg będzie następować w szybkim tempie (a dodam, że do utwardzenia mamy w naszej gminie ok. kilkadziesiąt km dróg, na które potrzeba ok. 30 mln złotych, w zależności od przyjętej metody utwardzenia - szczegóły KLIKNIJ TUTAJ), ale pamiętajmy również o infrastrukturze znajdującej się w drogach, a w zasadzie pod powierzchnią ziemi – czyli wodociągach i kanalizacji sanitarnej. Wspomnę tylko o modernizacji oczyszczalni ścieków, opiewającej na 18 mln złotych?

• Dalej, czy może należy w porozumieniu z kwilecką parafią odbudować Dom Katolicki będący w sercu Kwilcza, ale mówiliśmy także o budowie ewentualnego nowego budynku biblioteki z wielofunkcyjnymi pomieszczeniami i przestrzenią?

• Jak zagospodarować budynki zabytkowe, widzieliśmy projekty zaadaptowania np. starej gorzelni w Kwilczu, co zresztą jest jednym z pomysłów naszej mieszkanki, a takich pomysłów jest więcej. A może powinien powstać „Nowy Boratynek”, czyli miejsce o funkcji gastronomicznej, ale o pozytywniejszym przeznaczeniu, niż ten, który znamy z minionych lat (choć ja tego obiektu już nie pamiętam, tylko o nim słyszałem)?

• Zastanawiamy się nad stworzeniem możliwości zwiększenia dochodów w budżecie,
  bo przecież to te pieniądze będziemy dalej inwestować w rozwój, ale nie chcemy zwiększać dochodu budżetu np. z wpływów podatkowych od wielkopowierzchniowych ferm przemysłowych drobiu (bo jak wiemy jest to temat bardzo trudny, złożony i niebezpieczny w ocenie części mieszkańców)?

• Musimy również pamiętać o bezpieczeństwie, rozumianym jako porządek publiczny
  i ochronę przeciwpożarową oraz ochronę ludności i obronę cywilną. Koleje miliony są potrzebne, by zainwestować je w wymianę starych pojazdów pożarniczych, rozbudowę remiz, budowę efektywnego systemu alarmowania i ostrzegania. Ponadto jakiś czas temu rozmawialiśmy przecież o nowym posterunku Policji w Kwilczu, alternatywnie o powołaniu straży gminnej, ale może warto zacząć od prostszych spraw, czyli sukcesywnego montowania monitoringu na terenie gminy?

 

Spraw jest wiele, propozycji nie mało, ale brakuje środków. Dużą rolę w tym miejscu odgrywać zatem będzie współpraca z przedstawicielami administracji rządowej i samorządowej wyższego szczebla, możliwość pozyskiwania środków zewnętrznych, bez których nie damy rady sprostać oczekiwaniom.

Ale bardzo ważne w tym miejscu jest również zaakcentowanie faktu, że samorząd, to nie tylko realizacja twardych i kosztochłonnych projektów, inwestycji. Odporność i efektywność samorządu mierzy się również tym, w jakim stopniu wykorzystywany jest kapitał ludzki, w jaki sposób samorząd współpracuje w inicjatywach proponowanych przez jednostki organizacyjne gminy, szkoły, sołectwa, organizacje pozarządowe i w jaki sposób odpowiada na zgłaszane potrzeby. To bardzo ważne, by budować społeczną odpowiedzialność również w tym wymiarze.

 

Nasza roztropność musi zatem polegać na równowadze w realizowaniu projektów strategicznych – inwestycyjnych, nie zapominając o wsparciu oddolnych inicjatyw, życia sołectw, współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami społecznymi, kulturalnymi.

 

Wrócę na moment do kwietnia 2024 r., kiedy to nasza społeczność usłyszała o - cytuję -„śmierdzącej sprawie”. W przestrzeni internetowej, na ulicach naszej gminy, rozpoczęła się dyskusja na temat zasadności budowy ferm przemysłowych drobiu na terenie gminy. Sprawa bulwersowała naszych mieszkańców, ale równie bulwersujące było niezrozumienie tego, co rzeczywiście się dzieje. Procedury administracyjne są w takich sytuacjach bardzo zawiłe i trwają długo, jednak zastanawiająca jest nasza podatność na proste emocje, brak chęci zgłębiania trudnych tematów i dokonywanie prostej – bardzo często nietrafionej oceny – wszystkich wokół. Jaki z tego wniosek? Trzeba stworzyć możliwość zwiększenia udziału społeczeństwa w debacie publicznej, jako aktywnej formy rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

 

Może jest realne, żeby w naszej gminie powstał klubu dyskusyjny?

 

Bardzo dziękuję w tym miejscu wszystkim tym, którzy podjęli i wciąż podejmują dialog z samorządowcami, trzymając rękę na pulsie. Różne spojrzenia naszych mieszkańców, głębsza analiza przedstawianych argumentów, to bardziej przemyślane późniejsze decyzje, dla dobra wspólnego. Samorząd to nie tylko instytucje i procedury. Samorząd to ludzie, wszyscy – mieszkańcy tej gminy, którzy mamy prawo, ale i obowiązek zabierać głos w sprawach dla nas ważnych. Zadaniem radnych, jako przedstawicieli społeczności, jest nie tylko rządzić, ale przede wszystkim słuchać. Tworzyć przestrzeń, w której każdy mieszkaniec może poczuć, że jego głos się liczy, że ma realny wpływ na to, co dzieje się wokół niego.

 

Dziękuję wszystkim, którzy przez te 35 lat budowali siłę i tożsamość naszego samorządu.

 

Dziękuję radnym, moim poprzednikom i obecnym współpracownikom, których głos i wsparcie mają dla mnie duże znaczenie. Dziękuję Panu Wójtowi, byłym i obecnym pracownikom urzędu, sołtysom, szkołom, centrum kultury, spółce komunalnej, liderom lokalnych organizacji i ich członkom, i przede wszystkim mieszkańcom – za zaangażowanie, za krytyczne spojrzenie i otwarty dialog, za inicjatywy i za gotowość do współpracy. Niech ten jubileusz będzie nie tylko momentem świętowania, ale i zobowiązaniem –
że w kolejnych latach będziemy dalej rozwijać nasz samorząd jako wspólnotę odpowiedzialnych, aktywnych obywateli, otwartych na wyzwania przyszłości, gotowych działać razem i wspierać się nawzajem.​